فصل پنجم- توقيف دادرسي و استرداد دعوا و دادخواست
ماده 105- هرگاه يكي از اصحاب دعوا فوت[1] نمايد يا محجور شود يا سمت يكي از آنان كه به موجب آن سمت، داخل دادرسي شده زايل گردد[2] دادگاه رسيدگي را به طور موقت متوقف [3]و مراتب را به طرف ديگر اعلام مي دارد . پس از تعيين جانشين و درخواست ذي نفع ، جريان دادرسي ادامه مي يابد مگر اين كه فوت يا حجر يا زوال سمت يكي از اصحاب دعوا تأثيري در دادرسي نسبت به ديگران نداشته باشد كه در اين صورت دادرسي نسبت به ديگران ادامه خواهد يافت.
ماده 106- در صورت توقيف يا زنداني شدن يكي از اصحاب دعوا يا عزيمت به محل مأموريت نظامي يا مأموريت دولتي يا مسافرت ضروري، دادرسي متوقف نمي شود. لكن دادگاه مهلت كافي براي تعيين وكيل به آنان مي دهد.
ماده 107- استرداد دعوا و دادخواست به ترتيب زير صورت مي گيرد:
الف - خواهان مي تواند تا اولين جلسه دادرسي، دادخواست خود را مسترد كند. در اين صورت دادگاه قرار ابطال دادخواست صادر مي نمايد.
ب - خواهان مي تواند مادامي كه دادرسي تمام نشده دعواي خود را استرداد كند. در اين صورت دادگاه قرار رد دعوا صادر مي نمايد.
ج- استرداد دعوا پس از ختم مذاكرات اصحاب دعوا در موردي ممكن است كه يا خوانده راضي باشد و يا خواهان از دعواي خود به كلي صرف نظر كند .در اين صورت دادگاه قرار سقوط دعوا [4]صادر خواهد كرد.
[1] با فوق اهلیت از بین می رود
اگر دعوا قایم به شخص باشد دیگر با فوت قرار توقیف دادرسی صادر نمی شود بلکه قرار سقوط دعوا صادر می شود مثلا اگر در دعوای تمکین یا طلاق با فوت زوج قرار سقوط دعوا صادر می کند
[2] اگر قبل از تقدیم دادخواست خوانده فوت بکند در این صورت قرار عدم استماع صادر می شود چون هنوز دادرسی شروع نشده اما اگر تجدیدنظرخوانده فوت بکند در این صورت قرار توقیف دادرسی صادر می شود
[3] طبق ماده 40 فوت وکیل موجب توقیف دادرسی نیست مگر اینکه اخذ توضیح از وکیل لازم باشد و فوت مدیر شرکت نیز موجب توقیف نیست چون شخصیت مدیر شرکت جدای از شرکت است
[4] امکان طرح مجدد همان دعوا برای همیشه زائل می شود چون دارای اعتبار امر مختومه است
